Chúng ta đang đứng trước ngưỡng cửa năm 2026 với những biến động sâu sắc về cấu trúc kinh tế và công nghệ toàn cầu. Tuần qua, Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) đã công bố hàng loạt báo cáo chiến lược, vẽ nên một bức tranh đa diện: từ sự trỗi dậy của “Agentic AI” (AI tác nhân) đe dọa thay đổi bản chất công việc, đến sự chuyển dịch từ đa phương hóa sang “tiểu đa phương” trong thương mại quốc tế. Bên cạnh đó, các vấn đề về dữ liệu y tế, an ninh năng lượng và nền kinh tế trải nghiệm đang đặt ra những bài toán quản trị mới. Bản báo cáo chuyên sâu dưới đây của SafeDigi sẽ phân tích chi tiết các xu hướng này để lãnh đạo doanh nghiệp có cái nhìn toàn cảnh.
1. Bốn kịch bản định hình thị trường lao động 2030 dưới tác động của AI
Báo cáo mới nhất từ Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) mang tên “Four Futures for Jobs in the New Economy: AI and Talent in 2030” đã đưa ra những dự báo chấn động về thị trường lao động. Dữ liệu khảo sát cho thấy hơn 2/3 Giám đốc Chiến lược (CSO) kỳ vọng AI sẽ định hình lại chiến lược kinh doanh trong 5 năm tới. Đáng chú ý, hơn 50% giám đốc điều hành dự đoán công nghệ sẽ thay thế các công việc hiện tại, trong khi chỉ 24% tin rằng AI tạo ra việc làm mới. WEF vạch ra 4 kịch bản khả dĩ cho năm 2030: từ “Tiến bộ Thần tốc” (Supercharged Progress) nơi con người trở thành người điều phối các tác nhân AI, đến “Kỷ nguyên Thay thế” (Age of Displacement) khi tốc độ tự động hóa vượt quá khả năng thích ứng của con người, dẫn đến đứt gãy xã hội.
Sự xuất hiện của “Agentic AI” – các hệ thống AI có khả năng tự chủ thực hiện chuỗi tác vụ phức tạp thay vì chỉ phản hồi thụ động – đang chuyển dịch trọng tâm từ thử nghiệm sang tích hợp quy trình công việc (workflow integration). Điều này tạo ra cơ hội tăng trưởng năng suất hệ thống nhưng cũng đặt ra rủi ro lớn về sự lỗi thời của kỹ năng. Báo cáo cảnh báo rằng nếu không có sự chuẩn bị về quản trị và an sinh xã hội, kịch bản “Tiến bộ bị đình trệ” (Stalled Progress) hoặc “Sự thay thế” sẽ chiếm ưu thế, nơi lợi nhuận biên tăng (45% lãnh đạo đồng tình) nhưng tiền lương không tăng tương ứng, gây ra bất bình đẳng sâu sắc.
Nguồn tham khảo: Xem bài viết gốc tại đây
2. Barometer Hợp tác Toàn cầu 2026: Sự trỗi dậy của “Chủ nghĩa Tiểu đa phương”
Báo cáo Global Cooperation Barometer 2026, thực hiện bởi WEF và McKinsey & Company, chỉ ra một nghịch lý thú vị: dù căng thẳng địa chính trị và rào cản thương mại gia tăng, mức độ hợp tác toàn cầu tổng thể vẫn giữ ổn định. Phân tích dựa trên 41 chỉ số cho thấy hợp tác về thương mại và y tế đi ngang, trong khi đổi mới sáng tạo (innovation) và khí hậu lại tăng trưởng. Tuy nhiên, hợp tác về hòa bình và an ninh tiếp tục suy giảm nghiêm trọng. Ông Børge Brende, Chủ tịch WEF, ví von: “Hợp tác giống như nước. Nếu bị chặn dòng này, nó sẽ tìm đường khác để chảy”.
Điểm nhấn quan trọng là sự thay đổi về hình thái hợp tác. Thay vì các cơ chế đa phương truyền thống cồng kềnh, thế giới đang chuyển sang xu hướng hợp tác “may đo” (bespoke), mang tính khu vực và dựa trên lợi ích cụ thể hơn – hay còn gọi là “minilateralism” (tiểu đa phương) hoặc “plurilateralism”. Các quốc gia và doanh nghiệp đang tìm kiếm các liên minh nhỏ hơn, linh hoạt hơn để giải quyết vấn đề. Điều này đồng nghĩa với việc các doanh nghiệp cần phải chuẩn bị cho một môi trường kinh doanh phân mảnh hơn, nơi các liên minh chiến lược thay đổi liên tục dựa trên lợi ích sát sườn thay vì các hiệp định chung chung.
Nguồn tham khảo: Xem bài viết gốc tại đây
3. Nền tảng WHIT và chiến lược 1.000 tỷ USD cho sức khỏe phụ nữ
Một bước tiến lớn trong hạ tầng dữ liệu y tế toàn cầu vừa được công bố: Nền tảng Theo dõi Tác động Sức khỏe Phụ nữ (WHIT) chính thức được chuyển giao cho Trung tâm Sức khỏe Phụ nữ Châu Á (GloW) thuộc Đại học Quốc gia Singapore (NUS) vận hành. Đây là công cụ đo lường thực thi của Blueprint to Close the Women’s Health Gap, nhằm giải quyết thực trạng phụ nữ dành 25% cuộc đời trong tình trạng sức khỏe kém hơn nam giới. Báo cáo chỉ ra rằng việc thu hẹp khoảng cách sức khỏe này có thể đóng góp tới 1.000 tỷ USD vào GDP toàn cầu mỗi năm vào năm 2040.
Việc chuyển giao này không chỉ mang tính biểu tượng mà còn giải quyết bài toán cốt lõi: thiếu hụt dữ liệu và đầu tư sai lệch. Hiện tại, 9 tình trạng bệnh lý chiếm 1/3 khoảng cách sức khỏe (như lạc nội mạc tử cung, mãn kinh…) lại chỉ nhận được dưới 1% tổng vốn nghiên cứu. Hơn nữa, chỉ 10% các thử nghiệm lâm sàng báo cáo dữ liệu cụ thể theo giới tính. Với sự tiếp quản của NUS Medicine, WHIT sẽ mở rộng phạm vi theo dõi ra ngoài 9 tình trạng ban đầu và tập trung mạnh hơn vào các nước thu nhập thấp và trung bình, biến dữ liệu thành công cụ dẫn đường cho dòng vốn đầu tư y tế hiệu quả hơn.
Nguồn tham khảo: Xem bài viết gốc tại đây
4. Tái cấu trúc hành lang thương mại: M&A bùng nổ và chiến lược phòng vệ địa chính trị
Bối cảnh thương mại toàn cầu đang chứng kiến sự dịch chuyển mạnh mẽ từ các quy tắc đa phương của WTO sang các hành lang thương mại song phương linh hoạt hơn. Số liệu cho thấy hoạt động M&A (Mua bán & Sáp nhập) toàn cầu đã phục hồi mạnh mẽ, đạt 4,3 nghìn tỷ USD vào giữa tháng 11 (tăng 39% so với cùng kỳ), được thúc đẩy bởi nhu cầu đa dạng hóa địa lý và chuyển đổi năng lượng. Các thương vụ lớn không còn chỉ dựa trên hiệu quả kinh tế mà còn chịu sự chi phối nặng nề của an ninh quốc gia và sự liên kết địa chính trị (friendshoring).
Đối với các tập đoàn đa quốc gia, sự xuất hiện của chức danh “Giám đốc Địa chính trị” (Chief Geopolitical Officer) cho thấy mức độ nghiêm trọng của rủi ro pháp lý và trừng phạt. Các hành lang thương mại mới như Anh-Ấn, Mỹ-Nhật hay EU-Indonesia đang trở thành động lực tăng trưởng mới. Đặc biệt, thương mại Nam-Nam (South-South trade) tăng trưởng khoảng 8%, báo hiệu sự trỗi dậy của các thị trường mới nổi. Doanh nghiệp buộc phải từ bỏ tư duy phụ thuộc vào một đối tác duy nhất và chủ động tham gia đối thoại công-tư để định hình các hiệp định thương mại mới có lợi cho mình.
Nguồn tham khảo: Xem bài viết gốc tại đây
5. Nghịch lý năng lượng: Vai trò của các nhà sản xuất truyền thống trong chuyển đổi xanh
Azerbaijan, quốc gia đăng cai COP29 và là một cường quốc dầu khí, đang chứng minh một mô hình chuyển đổi thú vị: sử dụng nguồn lực từ nhiên liệu hóa thạch để tài trợ cho năng lượng tái tạo. SOCAR (Công ty Dầu khí Quốc gia Azerbaijan) đã công bố chiến lược tích hợp, đặt mục tiêu nâng tỷ trọng năng lượng tái tạo lên 40% vào năm 2030. Đáng chú ý, Azerbaijan đang phát triển 3 hành lang năng lượng xanh lớn kết nối vùng Caspi với Châu Âu và Trung Á, với khả năng truyền tải tới 10GW điện sạch.
Bài học ở đây nằm ở sự chuyển đổi số và tối ưu hóa vận hành của một tập đoàn nhà nước khổng lồ. Các nhà máy như Petkim và STAR Refinery của SOCAR đã được WEF công nhận là “Global Lighthouse” nhờ áp dụng Công nghiệp 4.0 và AI để giảm phát thải. Ví dụ, nền tảng AI giám sát khí mê-tan của SOCAR và việc phát hành trái phiếu xanh trị giá 200 triệu USD cho thấy cách các doanh nghiệp năng lượng truyền thống có thể “xanh hóa” danh mục đầu tư mà không đánh đổi an ninh năng lượng, một bài toán cân não cho nhiều quốc gia đang phát triển.
Nguồn tham khảo: Xem bài viết gốc tại đây
6. Davos 2026: “Tinh thần Đối thoại” trong một thế giới rạn nứt
Hội nghị Thường niên lần thứ 56 của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (Davos 2026) sẽ diễn ra từ 19-23/01/2026 với chủ đề “A Spirit of Dialogue” (Tinh thần Đối thoại). Sự kiện dự kiến quy tụ gần 3.000 lãnh đạo từ 130 quốc gia, trong đó một nửa đến từ các nước Nam Bán cầu (Global South), phản ánh sự thay đổi cán cân quyền lực toàn cầu. Chương trình nghị sự năm nay tập trung vào 5 trụ cột chính: Hợp tác trong thế giới tranh chấp, Mở khóa nguồn tăng trưởng mới, Triển khai đổi mới sáng tạo (đặc biệt là GenAI), Đầu tư vào con người, và Xây dựng thịnh vượng trong giới hạn hành tinh.
Trong bối cảnh niềm tin xói mòn và các liên minh rạn nứt, Davos 2026 được kỳ vọng là nền tảng trung lập hiếm hoi để tái thiết lập các quy tắc hợp tác. Đặc biệt, sự kiện sẽ nhấn mạnh vào khía cạnh con người trong chuyển đổi số và cách thức quản trị AI có trách nhiệm. Việc phát sóng trực tiếp hơn 200 phiên thảo luận cũng cho thấy nỗ lực minh bạch hóa và mở rộng sự tham gia của cộng đồng toàn cầu vào các vấn đề vĩ mô.
Nguồn tham khảo: Xem bài viết gốc tại đây
7. Bảo vệ hệ sinh thái thông tin trước làn sóng “cào dữ liệu” của AI
Lãnh đạo của Dow Jones (công ty mẹ Wall Street Journal) và Pinterest đã cùng lên tiếng cảnh báo về mối đe dọa từ các mô hình AI tạo sinh (GenAI) đối với hệ sinh thái thông tin. Vấn đề cốt lõi nằm ở việc các mô hình AI đang “cào” (scrape) dữ liệu, nội dung sáng tạo và sở hữu trí tuệ (IP) quy mô lớn mà không có sự đền bù thỏa đáng. Nếu không có mô hình kinh doanh bền vững cho báo chí và người sáng tạo nội dung, nguồn dữ liệu chất lượng cao – “thức ăn” của chính AI – sẽ cạn kiệt.
Bài viết đề xuất 3 nguyên tắc sống còn: Quyền sở hữu (Ownership) - yêu cầu cấp phép và trả phí cho nội dung gốc (như cách Dow Jones làm với Factiva); Sự cởi mở (Openness) - minh bạch về việc AI được sử dụng như thế nào (như Pinterest cho phép người dùng từ chối để AI học từ dữ liệu của họ); và Sự giám sát (Oversight) - duy trì vai trò của con người trong vòng lặp (human-in-the-loop). Đây là lời giải cho bài toán niềm tin trong kỷ nguyên “hậu sự thật”, nơi ranh giới giữa tin giả và tin thật ngày càng mong manh do AI.
Nguồn tham khảo: Xem bài viết gốc tại đây
8. Du lịch: Chất xúc tác cho tăng trưởng và thấu hiểu văn hóa
Ngành du lịch đang phục hồi mạnh mẽ với hơn 1,1 tỷ lượt khách quốc tế trong 9 tháng đầu năm 2025. Đóng góp tới 10% GDP toàn cầu (khoảng 10,9 nghìn tỷ USD) và tạo ra 357 triệu việc làm, du lịch không chỉ là động lực kinh tế mà còn là công cụ ngoại giao mềm quan trọng. Jane Sun, CEO của Trip.com Group, nhấn mạnh vai trò của du lịch trong việc xóa bỏ định kiến và xây dựng sự đồng cảm trong một thế giới phân cực.
Tuy nhiên, thách thức nằm ở việc phân phối lợi ích. Các điểm đến giàu bản sắc nhưng thiếu hạ tầng thường chỉ nhận được phần nhỏ trong chiếc bánh doanh thu. Xu hướng mới là du lịch bao trùm (inclusive tourism) và du lịch trải nghiệm học tập (educational travel), nơi công nghệ AI hỗ trợ du khách tiếp cận sâu hơn với văn hóa bản địa. Trip.com và các nền tảng đang thúc đẩy mô hình du lịch bền vững, nơi lợi nhuận kinh tế đi đôi với bảo tồn văn hóa và trao quyền cho cộng đồng địa phương.
Nguồn tham khảo: Xem bài viết gốc tại đây
9. Hiện tượng “Job Hugging” và cái giá của sự lãng quên chất lượng công việc
Thị trường lao động Mỹ đang chứng kiến hiện tượng “Job Hugging” (Bám trụ công việc) khi tỷ lệ nghỉ việc giảm xuống mức thấp nhất trong gần một thập kỷ. Tuy nhiên, sự ổn định này là “con dao hai lưỡi”: người lao động ở lại không phải vì hạnh phúc mà vì cảm thấy bế tắc. Nghiên cứu American Job Quality Study chỉ ra rằng chỉ 4/10 người lao động có “công việc chất lượng” (đảm bảo lương, an toàn, tiếng nói và sự phát triển). Sự thiếu gắn kết này đang gây thiệt hại ước tính 1,9 nghìn tỷ USD mỗi năm cho nền kinh tế Mỹ do năng suất giảm.
Bài học quản trị ở đây là: Cải thiện chất lượng công việc không nhất thiết phải tăng quỹ lương. Các yếu tố như lịch trình làm việc ổn định, trao quyền ra quyết định (worker voice) và cơ hội đào tạo nội bộ (như mô hình “gigs” của Workday) mang lại ROI (tỷ suất hoàn vốn) rất cao. Những nhân viên có tiếng nói tại nơi làm việc có mức độ hài lòng cao gấp đôi. Doanh nghiệp cần nhìn nhận đầu tư vào trải nghiệm nhân viên là chiến lược kinh doanh cốt lõi chứ không chỉ là phúc lợi nhân sự.
Nguồn tham khảo: Xem bài viết gốc tại đây
10. Nền kinh tế trải nghiệm: Khi sự khan hiếm thực tế lên ngôi trong thế giới AI
Chúng ta đang chứng kiến sự sụp đổ của bán lẻ truyền thống và sự trỗi dậy của “nền kinh tế trải nghiệm”. 78% thế hệ Millennials chọn chi tiền cho trải nghiệm thay vì vật chất. Trong kỷ nguyên AI, khi nội dung số trở nên dư thừa, rẻ tiền và được cá nhân hóa vô tận bởi thuật toán, thì những trải nghiệm thực tế (offline), mang tính xã hội và “không thể đoán trước” lại trở nên khan hiếm và đắt giá. Các thương hiệu như Lego hay Red Bull thành công nhờ bán cảm xúc và kết nối chứ không chỉ bán sản phẩm.
AI có thể tối ưu hóa quy trình, nhưng không thể thay thế cảm giác “sống” tại một buổi hòa nhạc hay sự phấn khích tại một đường đua F1. Jonathan Yaffe (CEO AnyRoad) nhận định: “Khi AI làm cho nội dung kỹ thuật số trở nên vô hạn, trải nghiệm vật lý khi ở cùng nhau trong một căn phòng sẽ trở nên vô giá”. Đây là tín hiệu cho các doanh nghiệp: hãy sử dụng AI để kéo khách hàng đến, nhưng phải dùng sự sáng tạo của con người để giữ chân họ bằng những trải nghiệm thực tế độc bản.
Nguồn tham khảo: Xem bài viết gốc tại đây
Xu hướng & Quản trị: Lời khuyên cho Doanh nghiệp Việt
Từ loạt dữ liệu trên, SafeDigi nhận định 02 xu hướng chiến lược bao trùm mà doanh nghiệp Việt cần lưu tâm trong năm 2026:
1. Sự chuyển dịch từ “Chatbot” sang “Agentic Workflow” và rủi ro nhân sự:
Thế giới không còn dừng lại ở việc dùng AI để hỏi-đáp (ChatGPT). Chúng ta đang bước vào kỷ nguyên Agentic AI – nơi AI tự hành động. Điều này đe dọa trực tiếp đến mô hình gia công (outsourcing) giá rẻ và các công việc văn phòng lặp lại tại Việt Nam.
- Khuyến nghị: Doanh nghiệp cần rà soát lại quy trình (workflow), xác định đâu là khâu AI có thể thay thế và đâu là khâu cần “Human-in-the-loop”. Đào tạo lại (Reskilling) không còn là khẩu hiệu mà là vấn đề sống còn để tránh kịch bản “nhân sự bị thay thế”.
2. Thích ứng với “Tiểu đa phương” và Luật chơi dữ liệu mới:
Các hiệp định thương mại tự do (FTA) truyền thống vẫn quan trọng, nhưng các cơ hội mới (và rủi ro mới) sẽ đến từ các liên minh nhỏ, linh hoạt dựa trên an ninh và chuỗi cung ứng (như câu chuyện M&A và hành lang thương mại mới). Đồng thời, việc sử dụng dữ liệu (nhất là dữ liệu mở, dữ liệu y tế) sẽ bị siết chặt bởi các quy định về bản quyền và đạo đức AI.
- Khuyến nghị: Đa dạng hóa đối tác thương mại, tránh phụ thuộc một thị trường. Về công nghệ, cần xây dựng chính sách quản trị dữ liệu minh bạch, tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ để tránh các rủi ro pháp lý quốc tế khi quy mô doanh nghiệp vươn ra toàn cầu.
Báo cáo được tổng hợp bởi SafeDigi.vn